Y Gwenyn

Gwenyn Mêl a Phobl

Mae ein perthynas gyda gwenyn yn mynd yn ôl filoedd o flynyddoedd – mae darluniau cynnar o ogofeydd yn dangos helwyr yn casglu mêl o nythod gwyllt, ac mae delweddau o demlau’r Aifft yn dangos gwenynwyr wrth eu gwaith. Roedd Hen Ddeddfau Hywel Dda o’r 12fed Ganrif yn nodi dirwyon am ddwyn mêl sy’n amlygu’r pwysigrwydd a roddwyd ar y deunydd naturiol hwn.

Bu gwenyn ag enw da erioed am fod yn greaduriaid call, clyfar, cymdeithasol ac yn weithgar tu hwnt – yn gweithio mor galed ond yn elwa ychydig. Yn y gorffennol cerfiwyd y geiriau Lladin ‘Non nobis’ ar y cychod gwenyn, sy’n golygu ‘nid i ni’.

Rydym angen y gwenyn! Mae gwenyn mêl yn eithriadol o bwysig i economi’r byd, gan beillio planhigion sy’n cael eu troi’n ddillad i ni eu gwisgo a bwyd i ni ei fwyta – pys, ffa ac afalau. Mae gwenyn yn cludo paill o flodyn i flodyn gan gychwyn y broses o gynhyrchu ffrwyth a hâd. Gellwch wylio gwenyn mêl yn peillio blodau yng ngardd Tŷ Hyll.

Nid pelliwyr yn unig yw’r gwenyn. O gyfnod cynnar mewn hanes bu i’r gwenyn roi pethau moethus a hanfodol i ni: mêl melyn hyfryd, cwyr ar gyfer canhwyllau ac antiseptig ar gyfer clwyfau.

Y tro nesa ichi weld gwenyn ar flodyn neu pan fyddwch yn bwyta darn blasus o ffrwyth, meddyliwch sut y gellwch chi wneud yn siwr bod y berthynas bwysig hon rhwng dyn a’r gwenyn yn parhau.

Dysgwch am ein gwaith yma yn Nhŷ Hyll yn magu gwenyn lleol ar gyfer gwenynwyr lleol.

Dysgwch am hanes y gwenyn mêl: mae gwenyn mêl a pheilliwyr eraill dan fygythiad, ac felly hefyd ninnau yn eu sgil.

Yn Tŷ Hyll , medrwn ddangos ichi yr hyn allwch chi ei wneud i sicrhau bod y gwenyn yn parhau i suo yn eich gardd.

Dysgwch am y creaduriaid anhygoel hyn, sydd yn rhan o’n treftadaeth a’n diwylliant ers miloedd o flynyddoedd – a chofiwch chwilio am fwy o ffeithiau am wenyn yn ein gardd a’n coedlan ac yn ein taflenni: Magu murmur yn yr ardd a Bwydo’r gwenyn.